विषय:- INSPIRE-MANAK योजना सत्र 2026-27 करीत Online नामांकने सादर करणेबाबत.
संदर्भ:-
1. मा. संदीप बंसल, शात्रज्ञ C. S&T CB Division (INSPIRE-MANAK) विज्ञान व तंत्रज्ञान विभाग, तंत्रज्ञान भवन, भारत सरकार, नवी दिल्ली यांचे दि.31.08.2026 चा मेल
2. मा. संचालक. एन आय फ, अहमदाबाद व मा. संदीप बंसल, शात्रज्ञ C, S&T CB Division (INSPIRE-MANAK) विज्ञान व तंत्रज्ञान विभाग, व अधिकारी इन्सपायर टीम तंत्रज्ञान भवन, भारत सरकार, नवी दिल्ली यांच्या दि.25.08.2026 ला भुवनेश्वरयेथे राष्ट्रीय बैठकीमध्ये दिलेल्या सूचना
उपरोक्त संदर्भीय विषयान्वये कळविण्यात येते की, भारत सरकारच्या विज्ञान व तंत्रज्ञान विभागाची INSPIRE-
MANAK (Million Minds Augmenting National Aspirations and Knowledge) ही विद्यार्थ्यांच्या सर्जनशीलता आणि नावीन्यपूर्णतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रमुख (Flagship) योजना आहे. या योजनेअंतर्गत सन 2026-27 मध्ये सर्व माध्यमाच्या व सर्व व्यवस्थापनाच्या शासनमान्य शाळांतील इ. 6 वी ते 12 वी इयत्तेत शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या 5 उत्तम, नावीन्यपूर्ण, मूळ कल्पनांची Online नामांकने www.inspireawards-dst.gov.in या वेबसाईटवर सादर करावयाची आहेत. या करिता नामांकने सादर करण्याचा कालावधी 15 जुलै 2026 पासून सुरू झालेला असून अंतिम मुदत 15 सप्टेंबर 2026 पर्यंत आहे. तसेच ज्या शाळांनी अद्याप पर्यंत E-MIAS portal वर नोंदणी (Registration) केलेली नाही त्यांना लवकरात लवकर नोंदणी करण्याविषयी आपल्या स्तरावरून कळविण्यात यावे.
या संदर्भात आपल्या तातडीच्या लक्षाची आणि सक्रिय सहकार्याची आवश्यकता आहे. 31 ऑगस्ट 2026 अखेर महाराष्ट्र राज्यातून एकूण 1,208 शाळांमधून 4,165 नामांकने सादर करण्यात आलेली आहेत.
अंतिम मुदत आता अत्यंत जवळ आल्यामुळे उर्वरित पात्र शाळांकडून नामांकने वेळेत सादर होण्यासाठी तातडीने कार्यवाही करणे आवश्यक आहे. जास्तीत जास्त विद्यार्थ्यांचा सहभाग सुनिश्चित करण्यासाठी तसेच अंतिम टप्प्यातील गर्दी व तांत्रिक अडचणी टाळण्यासाठी आपण सर्व जिल्हा, तालुका/गट व शाळा स्तरावरील संबंधित अधिकाऱ्यांना आवश्यक सूचना देऊन प्रत्येक शाळेने विज्ञान व तंत्रज्ञानावर आधारित आपल्या पाच उत्कृष्ट नाविन्यपूर्ण कल्पना/आविष्कारांची नामांकने निर्धारित मुदतीत सादर करण्यास प्रोत्साहित करावे,
सदर योजनेमध्ये नामांकने सादर करण्यासाठी आपण आपले स्तरावरून आपल्या जिल्ह्यातील सर्व शाळांना माहिती मिळेल या दृष्टीने कार्यवाही करावी. तसेच जिल्ह्यातील नामांकने वाढविण्याच्या दृष्टीने प्रयत्न करावेत. त्यासाठी आपल्या अधिनस्त अधिकाऱ्यांच्या सभा घेऊन त्यांना जबाबदारी सोपविण्यात यावी. तसेच या संस्थेकडून आयोजित Online सभांना आपण आवर्जून उपस्थित राहावे. वेळोवेळी आपल्या जिल्ह्याची नामांकनाची स्थिति त्यादृष्टीने सर्व शाळा मुख्याध्यापक यांना स्पष्ट सूचना देण्यात याव्यात.
आपल्या जिल्ह्यातील कोणतीही शाळा किंवा विद्यार्थी या योजनेपासून वंचित राहणार नाही याची नोंद घ्यावी. सर्व शाळांमध्ये अनिवार्यपणे नावीन्यपूर्ण कल्पना पेटी (Innovative idea box) लावण्यात यावा अशा प्रकारची कार्यवाही आपल्या सर्व जिल्ह्यांमध्ये त्वरित करण्यात यावी. आपण स्वतः या बाबीकडे गांभीर्याने लक्ष देऊन या योजनेची दर्जेदार व प्रभावीपणे अंमलबजावणी होण्याच्या दृष्टीने कार्यवाही करावी.
सहपत्र : संदर्भीय पत्र पीडीएफ लिंक
संचालक
राज्य विज्ञान शिक्षण संस्था (प्रादेशिक विद्या प्राधिकरण) रविनगर, नागपूर.
Action Points for Schools for Implementation of INSPIRE - MANAK Scheme Session 2025-26 Enrollment
क्रमांकः सविलिस INSPIRE Award/2025-26/950/2025
दिनांक:-02/05/2025
प्रति,
१) शिक्षणाधिकारी (माध्य.) जि.प. (सर्व)
२) शिक्षण निरीक्षक, मुंबई (दक्षिण पश्चिम / उत्तर)
विषय:- INSPIRE - MANAK योजना सत्र 2025-26 नामांकनात्या अंमलबजावणी करिता शाळांसाठी कृतीचे मुद्दे (Action Points).
संदर्भ :- डॉ. नितीन मौर्य शास्त्रज्ञ आणि NIF समन्वयक INSPIRE - MANAK यांचे पत्र क्र. NIF/INSPIRE/MANAK/04/21 दिनांक 29/04/2025.
उपरोक्त संदर्भाकित विषयाचे अनुषंगाने कळविण्यात येते की, INSPIRE MANAK योजनेंतर्गत सन 2025-26 करिता online नामांकन प्रक्रिया लवकरच INSPIRE MANAK वेब पोर्टलद्वारे सुरु होईल.
INSPIRE MANAK कार्यक्रम प्रभावीपणे राबविण्यासाठी आणि सर्वोत्तम नाविन्यपूर्ण तांत्रिक कल्पना नवकल्पना नामांकित करण्यासाठी, संदर्भीय पत्रान्वये, शाळांसाठी कृतीचे मुद्दे (Action Points) देण्यात आलेले आहेत. आपल्या अधिनस्त इ. 6 वी ते 10 वी पर्यंतच्या सर्व शाळांना याबाबत अवगत करण्यात यावे.
शाळांसाठी कृतीचे मुद्दे (Action Points):-
1. घोषणाः- इ. 6 वी ते 10 वी पर्यंतच्या सर्व विद्यार्थ्यांना असेम्ब्ली, सूचना फलक, इ.द्वारे या तांत्रिक/नाविन्यपूर्ण स्पर्धेचा व्यापकपणे प्रचार करा जेणेकरून नामांकन तारीख जाहीर होण्यापूर्वी विद्यार्थी त्यांच्या नाविन्यपूर्ण कल्पनासह तयार राहतील.
2. नवकल्पना निर्मितीः मूळ कल्पना कशा विकसित कराव्या याबद्दल विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करा. दर्जेदार नवकल्पनांची उदाहरणे सामायिक करा तसेच "अभिनव कहानिया" हे नवीन शोधांवर आधारित कॉमिक पुस्तक संदर्भासाठी वापरा.
3. उन्हाळी सुट्टीतील गृहपाठः- विद्यार्थ्यांना नवीन समस्या ओळखण्याचे काम सोपवा आणि उन्हाळी सुट्टीत त्या समस्या सोडविण्यासाठी उपाय शोधणे सुचवा. मूळ कल्पना तयार करा.
4. नवकल्पना पेटी (Idea Box):- एक नवकल्पना पेटी तयार करा आणि त्यामध्ये विद्यार्थ्यांकडून नाविन्यपूर्ण नवकल्पनांचे संकलन करा.
5. कल्पना/नवकल्पनाची निवडः उन्हाळी सुट्टीनंतर कल्पना स्पर्धा आयोजित करा किंवा विद्यार्थ्यांनी नवकल्पना पेटीत संकलीत केलेल्या कल्पनांचे पुनरावलोकन करा. विद्यार्थ्यांच्या कल्पनांची मौलिकता पडताळणी महत्वाची आहे.
7. नवीन शाळांची नोंदणी:- नवीन शाळां पोर्टलवर स्वतःची नोंदणी करू शकतात.
8. विद्यार्थ्यांचे बँक खातेः विद्यार्थ्यांना जर INSPIRE MANAK-2025-26 मध्ये सहभागी व्हायचे असेल तर, त्यांच्या बँक खात्याचे तपशील सहज उपलब्ध असावेत असा सल्ला द्यावा.
9. नामांकनेः-पोर्टल किंवा APP द्वारे पाच सर्वोत्तम नामांकन अचूकपणे Submit करा. प्रत्येक विद्याथ्यचि नाव त्याच्या बँक खात्याशी तंतोतंत जुळत आहे का याची दोन वेळा तपासणी करा आणि बरोबर असल्याची खात्री करा. बँक खाते क्र. आणि IFSCode महत्वाचा आहे.
10. नामांकने अग्रेषित करणे:-नामनिर्देशन जिल्हा प्राधिकरण (शि.अ. माध्य.) यांचेकडे पाठवा आणि तुमच्या नोंदीसाठी पावती Download करा.
तरुण विद्यार्थ्यांमध्ये अनोख्या कल्पना रुजविण्यासाठी आणि नवनिर्मितीला प्रोत्साहन देण्यासाठी शाळेच्या मुख्याध्यापक, विज्ञान शिक्षकांना वरील कृती बिंदूची अंमलबजावणी करण्यास सूचित करावे.
या योजनेचा जास्तीत-जास्त फायदा मिळवून देण्यासाठी अगदी दुर्गम जिल्हयामधूनही जास्तीत-जास्त मूळ कल्पना/नवकल्पना एकत्रित करण्याव्साठी आपल्या सहकार्याची अपेक्षा आहे.
१. मा आयुक्त (शिक्षण), शिक्षण आयुक्तालय, महाराष्ट्र राज्य, पुणे.
२. मा संचालक, SCERT, पुणे.
३. मा. संचालक, NIF अहमदाबाद.
४. मा. संदीप बन्सल, व. शास्त्रज्ञ, विज्ञान व तंत्रज्ञान विभाग, नवी दिल्ली.
५. मा. विभागीय शिक्षण उपसंचालक, (सर्व विभाग)
६. मा. प्राचार्य, जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था, (सर्व)
Also Read 👇
राज्य विज्ञान शिक्षण संस्था
प्रादेशिक विद्या प्राधिकरण
रविनगर, नागपूर
क्रमांक सविशिमं Inspire -MANAK DLEPC-2023-24/10 2025
दिनांक 07/02/2025 10/02/2025
विषय:- Inspire Award-MANAK योजना जिल्हास्तरीय स्पर्धा (DLEPC)-2023-24चे आयोजन करणेबाबत.
संदर्भ:- मा. नितीन मौर्य, Scientist & NIF Coordinator Inspire -MANAK अहमदाबाद यांचा ई-मेल संदेश दिनांक 23 जानेवारी 2025.
उपरोक्त संदर्भिय विषयाचे अनुषंगाने कळविण्यात येते की, Inspire Award-MANAK योजना सत्र 2023-24 चे महाराष्ट्रातील एकूण 2149 विद्यार्थ्यांचे जिल्हास्तरीय प्रदर्शन प्रत्यक्ष पद्धतीने आयोजित करणेबाबत संदर्भिय पत्रान्वये निर्देश प्राप्त आहेत. ज्या जिल्ह्यातील निवडप्राप्त विद्यार्थ्यांची संख्या कमी आहे, अशा 3 ते 4 जिल्ह्यांना एकत्रित करून त्यापैकी एका जिल्ह्यास सदर प्रदर्शनीच्या आयोजनाची जबाबदारी देण्यात येईल. सद्यस्थितीत इयत्ता 10 वी, 12 वी च्या परीक्षेचा काळ असल्यामुळे, सदर Inspire MANAK जिल्हास्तरीय प्रदर्शनी उपरोक्त लेखी परीक्षेनंतर मार्च एप्रिल 2025 मध्ये आयोजित करण्याचा मानस आहे. याबाबत निश्चित तारखा जिल्ह्यांना यथाशिघ्र कळविण्यात येतील.
तरी आपण आपल्या जिल्ह्यातील निवडप्राप्त विद्यार्थ्यांना व संबंधित शाळांना त्यांच्या Prototype सह तयारीत राहणेबाबत कळवावे.
सहपत्र:- 1. संदर्भिय पत्र. 2. निवडप्राप्त विद्यार्थी यादी
राज्य विज्ञान शिक्षण संस्था (प्रादेशिक विद्या प्राधिकरण) रविनगर, नागपूर
प्रतिलिपी-
1. मा. संचालक, राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषद, महाराष्ट्र, पुणे यांना माहितीस्तव सविनय
सादर
2. मा. संचालक, NIF, अहमदाबाद यांना माहितीस्तव सविनय सादर
3. मा. शिक्षण उपसंचालक, सर्व विभाग यांना माहितीस्तव समादराने सादर
4. मा. प्राचार्य, जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था, सर्व यांना माहितीस्तव समादराने सादर
Sub: INSPIRE-MANAK-District & State Level Exhibition (DLEPC/SLEPC) 2023-24
Also Read 👇
प्रादेशिक विद्या प्राधिकरण, नागपूर
(राज्य विज्ञान व गणित शिक्षण संस्था)
नागपूर
क्र. प्राविप्रा/प्रशा-३/३१४/२०२४
दिनांक : 02/07/2024
प्रति,
१) शिक्षणाधिकारी (प्राथ/माध्य.) जि.प. (सर्व)
२) शिक्षण निरीक्षक, मुंबई (उत्तर/दक्षिण/पश्चिम)
विषयः- INSPIRE Award MANAK योजना सत्र २०२३-२४ करीता Online नामांकने सादर करणेबाबत.
संदर्भः-
१) मा. नमिता गुप्ता HEAD (INSPIRE MANAK) विज्ञान व तंत्रज्ञान मंत्रालय. विज्ञान व तंत्रज्ञान विभाग, नवी दिल्ली यांचे पत्र क्र.DST/ INSPIRE- MANAK/NOMINATIONS/2024-25
विषय उपरोक्त संदर्भाकीत विषयावे अनुषंगाने कळविण्यात येते की, INSPIRE Award MANAK योजनेअंतर्गत सन २०२४-२४ मध्ये इयत्ता ६ वी ते १० वी या वर्गात शिकणा-या (सर्व माध्यम) शाळेतील विद्यार्थ्यांचे ५ उत्तम संकल्पनेवर आधारित मॉडेल्स
या वेबसाईटवर नामांकने सादर करवयाची आहेत. या करीता नामांकने सादर करण्याचा कालावधी ०१ जुलै २०२४ पासून सुरू झाले असून नामांकने सादर करण्याची अंतिम मुदत १५ सप्टेंबर २०२४ पर्यंत आहे. तसेच ज्या शाळांनी अद्याप पर्यंत E-MIAS portal वर नोंदणी (Registration) केलेली नाही त्यांना लवकरात लवकर नोंदणी करण्याविषयी कळवावे.
सदर योजनेमध्ये नामांकने सादर करण्यासाठी आपण आपले स्तरावरून आपल्या जिल्हयातील सर्व शाळांना माहिती मिळेल या दृष्टिने कार्यवाही करावी. तसेच जिल्हयातील नामांकने वाढविण्याच्या दृष्टिने प्रयत्न करावेत. त्यासाठी आपल्या अधिनस्त अधिका-यांच्या सभा घेऊन त्यांना जबाबदारी सोपविण्यात यावी. तसेच या संस्थेकडून आयोजित Online
सभांना आपण आवर्जून उपस्थित राहावे. नामांकनाबाबतची स्थिती वेळोवेळी त्या त्या जिल्हयाच्या मा. मुख्य कार्यकारी अधिकारी जि. प. यांना कळविण्यात येणार आहे. त्याकरीता आपण आपल्या अधिनस्त अधिकारी व कर्मचारी यांना सूचना द्याव्यात. आपल्या जिल्हयातील कोणतीही शाळा किंवा विद्यार्थी या योजनेपासून वंचित राहणार नाही याची नोंद घ्यावी.
सहपत्र: संदर्भीय पत्र
(डॉ. हर्षलता बुराडे)
संचालक
राज्य विज्ञान शिक्षण संस्था
(प्रादेशिक विद्या प्राधिकरण) रविनगर, नागपूर.
Also Read 👇
प्रादेशिक विद्या प्राधिकरण (राज्य विज्ञान शिक्षण संस्था) रविनगर, नागपूर
क्रमांक:राविशिसं/ Inspire Award / DLEPC-2022-231661/2023
दिनांक : 01/12/2023
प्रति,
1. मा. शिक्षणाधिकारी (माध्य.) जिल्हा परिषद, सर्व 2. मा. शिक्षण निरीक्षक, मुंबई (पश्चिम, दक्षिण, उत्तर )
विषय:- Inspire Award-MANAK योजना जिल्हास्तरीय स्पर्धा (DLEPC)-2022-23चे आयोजन करणेबाबत
संदर्भ:- 1. मा. महेश पटेल, Scientist 'G' NIF, अहमदाबाद यांचे पत्र क्र. 142664 दिनांक 30 नोव्हेंबर 2023.
उपरोक्त संदर्भीय विषयाचे अनुषंगाने कळविण्यात येते की, Inspire Award-MANAK योजना सत्र 2022-23 चे महाराष्ट्रातील एकूण 1649 विद्याथ्र्यांचे जिल्हास्तरीय प्रदर्शन प्रत्यक्ष पद्धतीने आयोजित करणेबाबत संदर्भीय पत्रान्वये निर्देश प्राप्त आहेत. ज्या जिल्ह्यातील निवडप्राप्त विद्यार्थ्यांची संख्या कमी आहे, अशा 3 ते 4 जिल्ह्यांना एकत्रित करून त्यापैकी एका जिल्ह्यास सदर प्रदर्शनीच्या आयोजनाची जबाबदारी देण्यात येईल. याबाबत आपणास लवकरच कळविण्यात येईल. तरी आपण आपल्या जिल्ह्यातील निवडप्राप्त विद्यार्थ्यांना व संबंधित शाळांना त्यांच्या
Prototype सह तयारीत राहणेबाबत कळवावे.
(डॉ. राधा अतकरी)
संचालक
राज्य विज्ञान शिक्षण संस्था (प्रादेशिक विद्या प्राधिकरण ) रविनगर, नागपूर.
(१)
शिक्षणाधिकारी (प्राथ. / माध्य.) जि.प. ( सर्व )
(२) शिक्षण निरीक्षक, मुंबई (उत्तर दक्षिण पश्चिम)
विषय:- INSPIRE
Award MANAK योजना सत्र 2023-24 करिता Online
नामांकने सादर करणेबाबत
संदर्भ :- 1) मा. नमिता गुप्ता Head ( INSPIRE MANAK ) विज्ञान
व तंत्रज्ञान मंत्रालय, विज्ञान व तंत्रज्ञान
विभाग, नवी दिल्ली यांचे पत्र क्र. 12011/84/2023- IAM दिनांक
01/06/2023
उपरोक्त संदर्भाकित
विषयाचे अनुषंगाने कळविण्यात येते की, INSPIRE Award MANAK योजने अंतर्गत सन 2023-24 मध्ये इयत्ता 6 वी ते 10 वी या वर्गात शिकणाऱ्या सर्व शासन मान्य
(सर्व माध्यम) शाळेतील विद्याथ्र्यांचे 5 उत्तम संकल्पनेवर
आधारित मॉडेल्स 👈या वेबसाईटवर
नामांकने सादर करावयाची आहेत. या • करिता नामांकने सादर
करण्याचा कालावधी 01 मे 2023 ते 31 ऑगस्ट 2023 पर्यंत आहे. नामांकने सादर करण्याची
अंतिम मुदत 31 ऑगस्ट 2023 पर्यंत
आहे. तसेच ज्या शाळांनी अद्याप पर्यंत E-MIAS portal वर
नोंदणी (Registration) केलेली नाही त्यांना लवकरात लवकर
नोंदणी करण्याविषयी कळवावे.
सदर योजनेमध्ये
नामांकने सादर करण्यासाठी आपण आपले स्तरावरून आपल्या जिल्ह्यातील सर्व शाळांना
माहिती मिळेल या दृष्टीने कार्यवाही करावी. तसेच आपल्या जिल्ह्यातील नामांकने
वाढविण्याच्या दृष्टीने प्रयत्न करावेत. त्यासाठी आपल्या अधिनस्त अधिकान्यांच्या
सभा घेऊन त्यांना जबाबदारी सोपविण्यात यावी. तसेच या संस्थेकडून •आयोजित online सभांना आपण आवर्जून उपस्थित राहावे.
नामांकनाबाबातची स्थिती वेळोवेळी त्या त्या जिल्ह्याचे जि.प. चे मा. मुख्य
कार्यकारी अधिकारी यांना कळविण्यात येणार आहे. त्याकरिता आपण आपल्या अधिनस्त
अधिकारी व कर्मचारी ज्यांना सूचना द्याव्यात. आपल्या जिल्ह्यातील कोणतीही शाळा
किंवा विद्यार्थी या योजनेपासून वंचित राहणार नाही याची नोंद घ्यावी.
GOVERNMENT OF INDIA MINISTRY OF SCIENCE &TECHNOLOGY
DEPARTMENT OF SCIENCE &TECHNOLOGY TECHNOLOGY BHAVAN, NEW MEHRAULI ROAD.
NEW DELHI-110016] [INDIA)
Dated: 01 June 2023
To,
State Nodal Officers (INSPIRE - MANAK Scheme) of all
States/UTs (in Name covers)
Subject: Opening of online nominations for 2023-24 under
INSPIRE - MANAK Scheme.
Sir/Madam.
As you may be aware
that INSPIRE - MANAK Scheme is a flagship program of this Department with a
basic objective to instil creative/innovative thinking among school students
in the age group of 10-15 years and studying in class 6-10. The National
Innovation Foundation (NIF), Gujarat is the implementation partner of the
program.
2. The MANAK Scheme envisages to target one million
original/innovative ideas from students studying in more than five lakh
middle and high schools across the country and selecting the best ideas having
potential to cater to societal needs and applications, thereby motivating
these students to take these ideas forward for prototype and product
development.
3. It may kindly be noted that the registered schools under
the INSPIRE - MANAK Scheme, in each financial year, can nominate 5 best ideas
from their schools, through online mode, in E Management of INSPIRE - MANAK
Scheme (E-MIAS) web portal of the Department using the link: 👉
4. The receipt of online nominations for 2023-24 was resumed
from 01 May, 2023. As per the recent data available, schools of only 15
States/UTs have submitted their nominations and the remaining 21 States/UTs
are unrepresented.
5. Therefore, I request you to please direct all the concerned
State and District functionaries, to apprise all the schools under their
purview, about opening of online nominations under the MANAK scheme for 2023-
24. The schools will be able to submit their online nominations till 31"
August, 2023. The schools may be suitably informed to submit their
nominations well before the given deadline in order to avoid last minute
inconveniences encountered due to heavy load in the E-MIAS web portal.
6. I also look forward to your kind cooperation in further
expanding the outreach of this unique scheme, by expediting the registration
of schools yet to be covered under this scheme, from your State/UT, so that,
young students with an appetite for creativity and innovation can be provided
with rightful platform to showcase their talent.
इंस्पायर अवार्ड मानक बाबत Inspire Awards MANAK योजना सत्र २०२३ - २४ करिता Online नामांकने सादर करणे बाबत
संचालक
राज्य विज्ञान शिक्षण संस्था नागपूर यांचे परिपत्रक pdf
Please do not enter any spam link in the comment box. ConversionConversion EmoticonEmoticon